“Blijf kijken naar de mens, niet alleen naar de ziekte.” Dat is misschien wel de belangrijkste boodschap van Rosan Huijberts-van de Wetering. Vanuit haar jarenlange ervaring in de dementiezorg schreef de Dintherse samen met Francien van de Ven een boek over mensen met dementie. Geen boek vol regels en protocollen, maar vooral over mogelijkheden, vrijheid en het gewone leven. Rosan (38) kent de zorgwereld van dichtbij. Haar eerste stage liep ze bij Laverhof. Daarna werkte ze in de gehandicaptenzorg en jarenlang bij zorgcentrum voor senioren Odendael in Sint-Oedenrode. Inmiddels is ze Coach Opleidingen bij Zorggroep Grootenhout in Mariahout. Daar staan vrijheid en een zo gewoon mogelijk leven centraal. Ze begeleidt collega’s en studenten, verzorgt opleidingen en workshops en werkt ook enkele uren mee in de begeleiding van bewoners. De mens achter de ziekte De aanleiding voor het boek was van praktische aard. In het reguliere onderwijs ligt volgens Rosan te vaak de nadruk op wassen en verzorgen. “Dat kun je allemaal leren. Maar veel belangrijker is: hoe blijf je de mens zien? Dat geldt voor familieleden, maar ook voor collega’s in de zorg.” Het boek staat daarom vol praktijkverhalen die laten zien hoeveel iemand met dementie nog kan. “Ik wil dat er niet gedacht wordt vanuit beperkingen, maar vanuit mogelijkheden.” Daarbij helpt het om te weten wie iemand geweest is en hoe zijn of haar leven eruitzag. Dat maakt gedrag ook beter begrijpelijk. “Daarom is het heel belangrijk om met familie in gesprek te gaan.” Langzaam is snel Een belangrijk advies van Rosan: werk niet te snel en neem niet alles over. “Mensen met dementie hebben vaak meer verwerkingstijd nodig. Vanuit je zorghart wil je iemand helpen, maar daarmee neem je ook de eigen regie weg. Dus niet automatisch de koffie inschenken, maar kijken wat iemand zelf nog kan. Misschien lukt het om het suikerklontje te pakken of met een lepeltje te roeren. Als je een vaardigheid overneemt, kan die na verloop van tijd verdwijnen. Kijk daarom steeds: wat kan iemand nog wél?” Ook thuis kun je het brein blijven prikkelen. “Laat de was eens op tafel liggen en kijk wat iemand ermee doet. Laat de vaat even staan. Niet alles hoeft direct netjes of geregeld te zijn. Mensen met dementie leveren voor hun gevoel al veel in, maar het verlangen naar een betekenisvol leven blijft bestaan.” Vrijheid als uitgangspunt Vrijheid staat hoog in het vaandel bij Rosan. “Natuurlijk kijk je soms naar de risico’s, maar in de basis hoort iedereen vrij te zijn. Naar de tuin kunnen, een kop koffie drinken of even naar het restaurant; het zijn gewone dingen die belangrijk blijven. Als we veiligheid boven vrijheid stellen, beperken we juist de bewoners die geen extra bescherming nodig hebben. Bovendien is beweging ook belangrijk voor mensen met dementie. Naar buiten, frisse lucht, wind door je haren, een zonnestraal op je gezicht. Juist die kleine geluksmomenten kunnen het verschil maken.” Het juiste taalgebruik is ook belangrijk. “Mensen gaan verhuizen naar een huis waar zij de bewoners van zijn.” Dat geeft een ander gevoel dan ‘cliënt zijn van een afdeling’. Zo zegt Rosan ook liever niet dat iemand ‘wegloopt’, maar dat iemand ‘aan de wandel gaat’. “Achterhalen waarom iemand gaat wandelen en daarop inspelen is belangrijk.” Soms kan een kleine keuze iemand de regie teruggeven. Wil iemand niet douchen? Vraag dan: ‘Wil je een koude of een warme douche?’ Zo zet je humor in als techniek.” Voor familie én professionals “Wat ik vandaag nog weet’ is bedoeld voor iedereen die met dementie te maken heeft: professionals, studenten én familieleden. Rosan hoopt vooral één misverstand weg te nemen: dat iemand met dementie niets meer kan. “Er zit nog zoveel kracht in mensen met dementie: zij kunnen nog steeds iets leren en willen nog steeds van betekenis zijn.” Haar grote droom? “Een mooi onderwijsboek dat op veel plekken gebruikt wordt. Want de jonge studenten zijn de toekomst.” Het boek is verkrijgbaar bij Cigo Paperpoint en de Berne Abdijwinkel. ‘Neem niet alles over: daarmee neem je de eigen regie weg’ TEKST Liseth Kuijs FOTOGRAFIE Annerieke van den Broek VORMGEVING Juul van den Heuvel D’N HADEEJER - 21
RkJQdWJsaXNoZXIy MzM5NTg2Ng==